كد مطلب: 25494
تاريخ انتشار: 20 شهریور 1395 ساعت 10:44

جای خالی راستی‌آزمایی غربی‌ها در گزارش آمانو

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای گزارشی را مبنی بر عدم انحراف ایران از برجام در برنامه‌های هسته‌ای خود منتشر کرده است، اما همچنان خلا نظارت‌های قانونی و بین‌المللی بر تعهدات طرف‌های مذاکره‌کننده با ایران در قبال توافق برجام باقی است. در راستای بررسی ابعاد حقوقی و سیاسی گزارش آمانو گفت‌وگوی حشمت‌ا... فلاحت‌پیشه کارشناس مسائل بین‌الملل را در ادامه می‌خوانید.

گزارش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مبنی بر پایبندی ایران به تعهدات هسته‌ای قید شده در برجام منتشر شد. این گزارش ناظر به چه مواردی است؟
گزارش آمانو معطوف به وظیفه نظارتی است که برجام بر عهده آژانس قرار داده تا بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران نظارت کند. در گزارش مدیرکل آژانس بر تعهد و التزام ایران به برجام تاکید شده است اما نکته‌ای که همواره مورد انتقاد ایران است، کوتاهی آژانس و مدیرکل در زمینه پیگیری حقوق هسته‌ای ایران مطابق با توافق برجام است. چرا که در برجام قید شده ایران باید به تکالیف خود عمل کند و طرف‌های مقابل هم باید به تکالیف خود در قبال برجام عمل کنند و ایران به عنوان یک عضو باشگاه هسته‌ای در جهان بتواند مناسبات و تعاملات هسته‌ای خود با دنیا را برقرار کند. با وجود این تعهدات، شاهدیم که قدرت‌های هسته‌ای جهان و کشورهای طرف مذاکره با ایران به جز روسیه به مناسبات هسته‌ای خود با ایران مطابق با برجام عمل نکرده‌اند؛ روابطی که حداقل برای ایران پرهزینه بوده است و در تاخیر ۱۱ساله تحویل نیروگاه اتمی بوشهر زیان‌های بسیاری را متوجه ایران کرد.
 در واقع انتظار ایران این است که در صورت تعهد به برجام طرف مقابل هم به تکالیف خود عمل کند؛ در حالی که تاکنون چنین نکرده است، انتظارات ایران معطوف به چه تعهداتی است؟
برجام دارای دو پاشنه آشیل یا نقطه ضعف است که هر دو به راستی‌آزمایی و اجرای آن برمی‌گردد. آژانس به صورت زمانبندی شده گزارش اجرای برجام از سوی ایران و انجام تعهدات را می‌دهد و دبیرکل اعلام می‌کند که ایران در تاخیر زمانی و تعدیل اجرایی برنامه‌های هسته‌ای خود به تکالیف و تعهدات برجامی خود عمل کرده است اما جایی که ایران به ویژه در بحث تحریم‌ها به ضمانت اجرایی نیاز دارد، هیچ گونه گزارش راستی‌آزمایی درباره میزان اجرا و تعهد غرب داده نمی‌شود که این یکی از نقاط ضعف برجام است که به ضرر ایران تمام شده است. بر مبنای یک عملکرد بی طرفانه، مدیرکل باید درباره تعهدات دو طرف در اجرای برجام راستی‌آزمایی می‌کرد و گزارشی از روند کاهش و توقف تحریم‌ها علیه ایران هم ارائه می‌کرد. بر این اساس انتظاری که از مدیرکل آژانس وجود دارد، این است که دو طرف توافق را مورد راستی‌آزمایی قرار دهد.
 موانع موجود بر سر راه عدم تعهد کشورهای غربی مذاکره‌کننده با ایران در توافق برجام را چه می‌دانید؟
این موانع را باید از نوع موانع سیاسی دانست. ببینید؛ در قبال توافق برجام دو نوع نگاه وجود دارد. نگاه اول نگاه و نگرش جمهوری اسلامی ایران به این توافق است که آن را یک امر توافقی و منشا همکاری‌های مالی، اقتصادی، هسته‌ای، بانکی، تجاری و غیره می‌داند اما در طرف مقابل نگاه حاکم بر برجام نگاهی است سیاسی و در جهت تحدید و ایجاد محدودیت در روند برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران تا زمانی که این نوع نگاه از جانب غرب و به ویژه آمریکا وجود داشته باشد، شاهد بدعهدی و عهدشکنی طرف مقابل خواهیم بود.
 راهکار و راه‌حل پایان دادن به این نوع نگاه در برجام چیست و چگونه می‌توان طرف‌های مذاکره‌کننده را به تعهد واداشت؟
از آنجایی که در برجام ضمانت اجرایی حقوقی تعریف نشده است، تفسیر کشورهای مذاکره‌کننده از متن توافق تفسیری سیاسی است و آمریکا با نگاه توام با اقتدار برجام را تفسیر می‌کند. بر این اساس ایران هم باید طبق فرمایشات رهبر معظم انقلاب، راه خود را ادامه دهد. ما باید در جهت توانمندسازی کشور در حوزه‌های علم و صنعت، فناوری هسته‌ای و تولید سوخت هسته‌ای حرکت کنیم و به خودکفایی برسیم و اینکه بدانیم کارشکنی‌ها در زمینه تحریم‌ها بیشتر می‌شود و بحث بازگشت‌پذیری در حوزه برجام را در برنامه‌های خود لحاظ کنیم.
آخرین اخبار